Yıllık Gelir Sigortası (Annüite) Nedir? BES Maaş Rehberi

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) birikim yaparken en çok merak edilen konulardan biri, emeklilikte birikimin nasıl değerlendirileceğidir. Katılımcılar, emeklilik hakkı kazandıklarında birikimlerini toplu olarak alabilecekleri gibi, düzenli maaş şeklinde de alabilirler. İşte bu noktada devreye yıllık gelir sigortası (annüite) girer. Peki, yıllık gelir sigortası nedir, nasıl çalışır ve BES'ten maaş almak isteyenler için nelere dikkat edilmelidir?

Yıllık Gelir Sigortası (Annüite) Nedir?

Yıllık gelir sigortası, BES'te emekliliğe hak kazanan bir katılımcının birikimini toplu olarak almak yerine, bir sigorta şirketiyle yaptığı sözleşme kapsamında kendisine düzenli ödemeler (maaş) bağlatmasıdır. Bu ödemeler ömür boyu veya belirli bir süre için yapılabilir. Maaş, aylık, üç aylık, altı aylık ya da yıllık olarak ödenebilir. Sözleşme, katılımcının kendi emeklilik şirketiyle veya başka bir hayat sigorta şirketiyle yapılabilir.

BES'ten Maaş Nasıl Belirlenir?

BES'ten alınan emeklilik maaşı, devlet tarafından değil, emeklilik şirketi tarafından ödenir. Maaş tutarı; emeklilik anındaki toplam birikim, emeklilik hakkının kullanıldığı yaş ve şirketin maaş ürünü ile aktüeryal hesaplamasına göre belirlenir. Ömür boyu maaş seçeneğinde hem maaş hem kalan birikim genellikle enflasyona endeksli olarak artırılır. Tutarın ve sürenin nasıl şekillendiğini Emeklilikte Maaş mı Toplu Para mı? rehberinde ayrıntılı okuyabilirsiniz.

Maaş Aşamasında Şirket Seçimi ve Değişiklik

Birikim biriktirme aşamasında uygun olan emeklilik şirketi, maaş (yıllık gelir sigortası) aşamasında uygun olmayabilir; bazı şirketlerin yeterli maaş altyapısı veya ürün çeşitliliği bulunmayabilir. 2 yılını dolduran her katılımcı (ve 56 yaşına gelmiş katılımcılar) hiçbir ücret veya masraf ödemeden emeklilik şirketini değiştirebilir. Maaş almaya başladıktan sonra da memnun kalınmazsa sözleşmenin başka bir şirkete taşınması mümkün olabilir; bu aşamadaki usul ve koşullar şirketlere göre farklılaşabilir.

Maaş Aşamasında Fon Seçimi Kısıtlanır mı?

Evet. Emeklilik hakkını kullanan (maaş/program ödemesi aşamasına geçen) katılımcının fon tercihleri mevzuat gereği kısıtlanır. Bu aşamada %100 riskli (örneğin tamamı hisse senedi) fon dağılımı seçilemez. Bunun amacı, emeklilik dönemindeki birikimin aşırı risk nedeniyle erimesini önlemektir. Birikim biriktirme aşamasındaki geniş fon serbestisi, emeklilik/maaş aşamasında daha korumacı bir çerçeveye dönüşür.

Kimler Maaş Almalı, Kimler Toplu Para Almalı?

Uzmanlara göre bu tercih kişinin durumuna bağlıdır: düzenli ve yeterli başka geliri olmayan katılımcılar için düzenli maaş (ömür boyu yıllık gelir sigortası), emeklilik/aylık gelir kaygısı olmayan ve başka düzenli geliri yeterli olan katılımcılar için toplu para daha uygun olabilir. İki seçeneğin karşılaştırması ve karma kullanımı Emeklilikte Maaş mı Toplu Para mı? rehberinde ele alınır.

Yıllık Gelir Sigortasının Haciz Koruması Var mı?

Evet. Bireysel emeklilik hesabındaki fon paylarından, katılımcının sistemde bulunduğu ay sayısı ile asgari ücret tutarının çarpımına karşılık gelen birikim tutarı ile emeklilikte bağlanan yıllık gelir sigortası maaşının asgari ücrete kadar olan kısmı (nafaka borçları hariç) haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dahil edilemez. Ayrıca Devlet katkısı hesabındaki tutarlar her durumda haczedilemez.

BES'ten Emekli Olma Şartları Nelerdir?

Katılımcı, sisteme giriş tarihinden itibaren en az 10 yıl sistemde kalmak ve 56 yaşını tamamlamak koşuluyla BES'ten emekli olmaya hak kazanır. Her iki şart da birlikte sağlanmalıdır. Emekliliğe hak kazanan katılımcı birikimini üç şekilde alabilir:

1. Toplu (defaten) ödeme
2. Bir program dahilinde düzenli ödeme
3. Yıllık gelir sigortası (annüite) sözleşmesi yaparak kendisine ömür boyu veya belirli süreyle maaş bağlatma

BES emekliliği, SGK emekliliğinden bağımsızdır; biri için emekli olmak diğerini gerektirmez.

Emekli Olmak Zorunda mıyım?

Hayır. 10 yıl sistemde kalma ve 56 yaş şartı sağlandığında katılımcı yalnızca emekliliğe hak kazanır; emekli olmak zorunda değildir. Dileyen katkı payı ödemeye ve birikimini büyütmeye 60, 65, 70 yaşına kadar devam edebilir. Emeklilik hakkı doğduğunda katılımcı; isterse birikimin tamamını toplu alır, isterse bir kısmını alıp kalanından maaş bağlatır, isterse hiç almadan sistemde kalmaya devam eder. Bu esneklik, BES'in az bilinen güçlü yönlerinden biridir.

Stopaj (Vergi) Açısından Maaş Almak mı Daha Avantajlı?

BES'te stopaj (gelir vergisi kesintisi) yalnızca birikimin getiri (irat) kısmı üzerinden alınır, anaparadan alınmaz; emeklilik hakkı kazanıp emekli olarak ayrılmada oran %5'e kadar düşer. Kademeli yapının ayrıntısı ve emeklilikte diğer avantajlar Emeklilikte Maaş mı Toplu Para mı? rehberinde yer alır.

Sonuç

Yıllık gelir sigortası (annüite), BES birikimini düzenli ve güvenli bir maaşa dönüştürmek isteyenler için ideal bir seçenektir. Özellikle emeklilik döneminde düzenli gelir ihtiyacı olan katılımcılar, bu yöntemle birikimlerini riske atmadan ömür boyu maaş alabilirler. Ancak maaş aşamasına geçmeden önce şirketlerin maaş ürünlerini karşılaştırmak, doğru karar vermek açısından kritik öneme sahiptir.

Süre ve tutar çerçevesinin tamamı için Emeklilikte Maaş mı Toplu Para mı? rehberine, tahmini hesaplama için BES getiri hesaplama sayfamıza bakabilirsiniz.